Türkiye'de hangi sigortalar zorunlu?

Zorunlu sigorta kanunla ya da, kamu yararı gerekiyorsa, Cumhurbaşkanınca getirilir. Sigorta şirketleri, faaliyet gösterdikleri branştaki zorunlu sigortayı yapmaktan kaçınamaz.

İzin ya da ruhsat veren kurumlar, zorunlu sigortanın geçerli teminatla yaptırılıp yaptırılmadığını araştırır. Sigorta yoksa işlem yapmaz; teminat alınana kadar faaliyet durdurulur.

Kaynak: Sigortacılık Kanunu md. 13/1, 13/3; TTK md. 1483/1; SEDDK genel şartlar listesi

Bireyler için iki zorunlu sigorta öne çıkar: trafik sigortası ve zorunlu deprem sigortası (DASK).

Geçerli trafik sigortası olmayan araç trafikten men edilir.

DASK poliçesi olmadan tapuda tescil ve terkin işlemi yapılmaz. Su ve elektrik aboneliğinde de poliçe kontrol edilir. Kamu konutları ve kamu hizmet binaları, köylerdeki binalar ve tamamı ikamet dışı kullanılan binalar DASK kapsamı dışındadır.

Kaynak: KTK md. 91; Afet Sigortaları Kanunu md. 10, 11; SEDDK genel şartlar listesi

Şu sigortalar, belli bir işi yapanlar için zorunludur.

Bazı ayrıntılar:

• Madencilik: sigorta yalnız üretim ve üretim hazırlığı personeli için zorunludur; diğer personel için isteğe bağlıdır. Poliçe olmadan faaliyet yapılamaz.
• Tehlikeli maddeler: sigortasını yaptırmayana uyarı verilir. 15 iş günü içinde yaptırılmazsa faaliyet durdurulur; yine yaptırılmazsa ruhsat iptal edilir.
• Tüpgaz: sigortayı tüpü dolduran firma yaptırır. Tüpün kullanıldığı yerde patlama, gaz kaçağı ya da yangınla üçüncü kişilerin uğradığı zararı karşılar.
• Özel güvenlik: sigortasız görevli çalıştırmanın kanunda cezai yaptırımı vardır.
• Kıyı tesisi ve gemi: sigortası olmayan kıyı tesisinin faaliyetine izin verilmez. Şartları sağlamayan gemi yola çıkamaz.

Kaynak: 2015/7249 sayılı Karar md. 1, 2/2; 2010/190 sayılı Karar md. 3, 5, 6; Tüpgaz Zorunlu Sorumluluk Sigortası Genel Şartları md. 1; Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun md. 19, 21; 5312 sayılı Kanun md. 8/3; TTK md. 1259/2

Mesleki zorunlu sigortaların ikisi doğrudan sıradan vatandaşı korur: koltuk ferdi kaza sigortası yolcuyu, hekim sorumluluk sigortası hastayı.

Koltuk ferdi kaza sigortası. Yolcu taşımacılığı yapan taşımacı, taşıdığı yolcular, sürücüler ve sürücü yardımcıları için yaptırır. Taşıma süresince olan kazada ölüm, sakatlık ve tedavi giderlerini koltuk başına poliçedeki tutara kadar karşılar. 1 Temmuz 2025'ten beri bu tutar koltuk başına sağlık giderlerinde 252.000 TL, sakatlanma ve ölümde 252.000 TL'dir. Yaralanan yolcu ya da hak sahibi doğrudan sigortacıya başvurabilir; olay, öğrenildiği tarihten itibaren 30 iş günü içinde bildirilir. Bu sigortası olmayan taşıtla yolcu taşınamaz; taşımacıya idari para cezası verilir.

Hekim sorumluluk sigortası (tıbbi kötü uygulama). Tabipler, diş tabipleri ve uzmanlar için zorunludur. Kamuda hekim kendisi yaptırır ve primin yarısını kurum öder; özel kurumda kurum yaptırır ve prim yarı yarıya paylaşılır; serbest çalışan hekim kendisi yaptırır. Hekimin mesleki faaliyeti yüzünden zarar gören hasta, zararını sigorta bedeline kadar doğrudan sigortacıdan isteyebilir. Sigortayı yaptırmayana, sigortası yaptırılmayan her kişi için idari para cezası verilir.

Bu iki sigortayı ve öteki zorunlu sigortaları "kim yaptırır, yaptırmazsa ne olur" sorularıyla ayrı bir yazıda anlattık: Az bilinen zorunlu sigortalar.

Kaynak: 2004/6789 sayılı Karar md. 1 (2009/15545 ile değişik); Karayolu Taşıma Yönetmeliği md. 47–49; Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları md. A.1, A.3, B.1; Koltuk Ferdi Kaza Tarife değişikliği (RG 05.06.2025); 1219 sayılı Kanun ek md. 12; Tıbbi Kötü Uygulama Genel Şartları md. A.1, B.5

Ön ödemeli konut satışında satıcı, Bakanlığın belirlediği ölçütün (konut sayısı ya da proje bedeli) üstündeki projelerde, satışa başlamadan önce bina tamamlama sigortası yaptırır ya da Bakanlığın belirlediği başka bir teminatı sağlar. Yani kanun burada sigortayı tek yol olarak saymaz.

Kaynak: Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun md. 42/1