Az bilinen zorunlu sigortalar: kim yaptırır, yaptırmazsa ne olur?
Koltuk ferdi kaza, hekim sorumluluk, tehlikeli madde, tüpgaz, özel güvenlik ve diğerleri: kim yaptırır, kimi korur, yaptırılmazsa ne olur? Dayanaklarıyla.
Güncellendi 31.10.20264 dk okumaYazan: Ada Çetin Sigorta
Kısa cevap
Trafik sigortası ve DASK dışında, belli bir işi yapanlar için zorunlu sigortalar da vardır. Yolcu taşımacısı koltuk ferdi kaza, hekim tıbbi kötü uygulama sigortası yaptırır; tehlikeli madde, tüpgaz, özel güvenlik ve madencilikte de zorunlu sigorta vardır. Yaptırılmazsa sigortaya göre faaliyet durdurulur, para cezası verilir ya da araç sefere çıkamaz.
İçindekiler5 başlık
Zorunlu sigorta kimin işi?
Zorunlu sigorta kanunla ya da Cumhurbaşkanı kararıyla getirilir. Çoğu, belli bir işi yapanlara yüklenir: yolcu taşıyan, hekimlik yapan, tehlikeli madde depolayan ya da güvenlik görevlisi çalıştıran.
İzin ya da ruhsat veren kurum, zorunlu sigortanın yaptırılıp yaptırılmadığına bakar. Sigorta yoksa işlem yapmaz; teminat alınana kadar faaliyet durdurulur. Sigorta şirketleri de faaliyet gösterdikleri branştaki zorunlu sigortayı yapmaktan kaçınamaz.
Kaynak: Sigortacılık Kanunu md. 13/1, 13/3
Koltuk ferdi kaza sigortası: yolcuysanız
Yolcu taşımacılığı yapan taşımacı, taşıdığı yolcular, sürücüler ve sürücü yardımcıları için bu sigortayı yaptırır. Taşımacılık yapılan her araç için ayrı sözleşme düzenlenir. Araçta, içeriden görülecek bir yerde poliçe bilgisi ve sigortacının adresi yazan bir levha bulunur.
Teminat, taşıma başladığından bittiği ana kadar, duraklamalar dahil sürer. Kaza sonucu:
- Ölüm: kaza iki yıl içinde ölüme yol açarsa teminat, desteğinden yoksun kalan hak sahiplerine ödenir.
- Sakatlık: kaza iki yıl içinde sakatlığa yol açarsa, sakatlık kesinleşince genel şarttaki oranlarla ödenir.
- Tedavi giderleri: iki yıl içinde yapılan doktor, hastane ve nakil giderleri teminat tutarına kadar ödenir.
1 Temmuz 2025'ten beri teminat tutarı koltuk başına sağlık giderlerinde 252.000 TL, sakatlanma ve ölümde 252.000 TL'dir. Tutar artınca yürürlükteki poliçeler ek prim alınmadan yeni tutarlarla geçerli olur.
Kaynak: 2004/6789 sayılı Karar md. 1 (2009/15545 ile değişik); Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları md. A.1, A.3; Koltuk Ferdi Kaza Tarifesi (RG 05.06.2025) md. 1, 3; Koltuk Ferdi Kaza Tarife ve Talimatı A, B
Doğrudan sigortacıya başvurun
Yaralanan yolcu ya da hak sahibi, teminat sınırları içinde poliçeyi yapan sigortacıya başvurabilir.
30 iş günü içinde bildirin
Olay, öğrenildiği tarihten itibaren 30 iş günü içinde bildirilir; yurt dışındaki olayda süre 60 iş günüdür.
Belgeleri verin
Kazanın yeri, tarihi ve nedeni ile tedavi yapan kurumun raporu gönderilir.
Ödeme
Sigortacı, belgeler eksiksiz ulaştıktan sonra 8 iş günü içinde öder.
Kaynak: Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları md. B.1, B.2, B.5
Hekim sorumluluk sigortası: hastaysanız ya da hekimseniz
Tıbbi kötü uygulamaya ilişkin zorunlu mali sorumluluk sigortası, tabipler, diş tabipleri ve uzmanlar için zorunludur.
| Çalışma biçimi | Kim yaptırır? | Prim |
|---|---|---|
| Kamu sağlık kurumu | Hekimin kendisi | Yarısını hekim, yarısını kurum öder |
| Özel sağlık kurumu | Kurum, her hekim için ayrı ayrı | Yarı yarıya; kurumun payı maaştan kesilemez |
| Serbest çalışma | Hekimin kendisi | Tamamını hekim öder |
Sigorta, hekimin mesleki faaliyeti yüzünden kendisine yöneltilen tazminat taleplerini, yargılama giderlerini ve savunma giderlerini karşılar. Teminat yalnız Türkiye'deki mesleki faaliyet için geçerlidir. Zarar gören hasta, zararını sigorta bedeline kadar doğrudan sigortacıdan isteyebilir.
1 Kasım 2025'ten beri olay başına teminat, uzmanlık dalının risk grubuna göre 1.000.000 TL ile 4.000.000 TL arasındadır; bir sözleşmede ödenecek toplam tazminat 9.000.000 TL'yi aşamaz.
Sigortayı yaptırmayana, sigortası yaptırılmayan her kişi için mülki amir idari para cezası verir. Kanundaki tutar her yıl yeniden değerlenir.
Kaynak: 1219 sayılı Kanun ek md. 12; Tıbbi Kötü Uygulama Genel Şartları md. A.1, A.2, B.5; Tarife değişikliği (RG 07.08.2025) md. 1, 3; Kabahatler Kanunu md. 17/7
Öteki zorunlu sigortalar
Şu sigortalar da belli bir işi yapanlar için zorunludur. Yaptırılmadığında ne olacağı her birinin kendi dayanağında yazar.
| Sigorta | Kim yaptırır? | Yaptırılmazsa |
|---|---|---|
| Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık | Yanıcı, parlayıcı, patlayıcı maddeleri üreten, depolayan, taşıyan, satan ya da kullananlar; tehlikeli atık işleyenler | Uyarı; 15 iş günü içinde yaptırılmazsa faaliyet durdurulur, sonra ruhsat iptal edilir |
| Tüpgaz Zorunlu Sorumluluk | LPG tüplerini dolduran tesisler | Tehlikeli maddelerdeki gibi |
| Özel Güvenlik | Özel güvenlik görevlisi çalıştıran özel hukuk tüzel kişileri ve özel güvenlik şirketleri | Her görevli için adli para cezası |
| Maden Çalışanları Ferdi Kaza | Kömür madenciliği ve kömür dışı yer altı madenciliği yapanlar (üretim personeli için) | Faaliyet yapılamaz; durdurulur, ruhsat iptal edilir |
| Kıyı Tesisleri Deniz Kirliliği | Kıyı tesisleri | Tesisin faaliyetine izin verilmez |
| Deniz yolcu taşıması | 12'den fazla yolcu taşıma ruhsatlı gemiyle taşıyanlar | Gemi yola çıkamaz |
| Elektronik sertifika | Elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları | İdari para cezası; üç yıl içinde üçüncü ihlalde faaliyet izni iptal edilir |
Sık sorulan sorular
Otobüs kazasında yaralandım; kime başvururum?
Koltuk ferdi kaza poliçesini yapan sigortacıya doğrudan başvurabilirsiniz. Olayı öğrendiğiniz tarihten itibaren 30 iş günü içinde bildirin. Poliçenin bilgisi ve sigortacının adresi araçtaki levhada yazar.
Hekim hatası yüzünden zarar gördüm; sigortaya başvurabilir miyim?
Evet. Hekimin mesleki faaliyeti yüzünden zarar gördüyseniz, zararınızı sigorta bedeline kadar doğrudan sigortacıdan isteyebilirsiniz. Sigortacı, kasıtlı davranışta ya da alkol veya uyuşturucu etkisindeki faaliyette ödedikten sonra hekime rücu eder.
Sigorta şirketi zorunlu sigortayı yapmayı reddedebilir mi?
Hayır. Şirketler, faaliyet gösterdikleri branştaki zorunlu sigortayı yapmaktan kaçınamaz.
Para cezaları ne kadar?
Tutarlar kanunlarda yazılıdır ve her yıl yeniden değerleme oranında artar. Bu yüzden burada tutar vermiyoruz; güncel tutarı ilgili kurumdan öğrenin.
Kaynaklar
- Sigortacılık KanunuCumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · mevzuat.gov.tr
- Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Hakkında Karar (2004/6789)Resmî Gazete (Bakanlar Kurulu) · resmigazete.gov.tr
- Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (2009/15545)Resmî Gazete (Bakanlar Kurulu) · resmigazete.gov.tr
- Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel ŞartlarıSEDDK · seddk.gov.tr
- Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Tarife ve Talimatında Değişiklik Yapılmasına Dair Tarife ve TalimatSEDDK (Resmî Gazete) · resmigazete.gov.tr
- Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Tarife ve Talimatı (konsolide)Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · mevzuat.gov.tr
- Karayolu Taşıma YönetmeliğiCumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · mevzuat.gov.tr
- Karayolu Taşıma KanunuCumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · mevzuat.gov.tr
- Kabahatler KanunuCumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · mevzuat.gov.tr
- Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair KanunCumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · mevzuat.gov.tr
- Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel ŞartlarıSEDDK · seddk.gov.tr
- Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Kurum Katkısına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğ (2010/1) ve ekindeki Tarife ve TalimatCumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · mevzuat.gov.tr
- Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Kurum Katkısına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğ (2010/1)'de Değişiklik Yapılmasına İlişkin TebliğSEDDK (Resmî Gazete) · resmigazete.gov.tr
- Tehlikeli Maddeler İçin Yaptırılacak Sorumluluk Sigortaları Hakkında Karar (2010/190)Resmî Gazete (Bakanlar Kurulu) · resmigazete.gov.tr
- Tüpgaz Zorunlu Sorumluluk Sigortası Genel ŞartlarıSEDDK · seddk.gov.tr
- Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair KanunCumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · mevzuat.gov.tr
- Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza Sigortası Hakkında Karar (2015/7249)Resmî Gazete (Bakanlar Kurulu) · resmigazete.gov.tr
- Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza Sigortası Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (2015/7707)Resmî Gazete (Bakanlar Kurulu) · resmigazete.gov.tr
- Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair KanunCumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · mevzuat.gov.tr
- Türk Ticaret Kanunu (md. 39/2 ve 1524 internet sitesi)Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · mevzuat.gov.tr
- Elektronik İmza KanunuCumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · mevzuat.gov.tr
- SEDDK Genel Şartlar listesiSEDDK · seddk.gov.tr
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Hasar ödemesinde poliçenizin genel ve özel şartları geçerlidir. Son kontrol: 31.10.2026.
